Pokazałem synom testament. Dopiero wtedy znaleźli czas, żeby przyjechać na gospodarstwo

Leżałem na betonie obok przewróconej taczki i patrzyłem, jak ekran telefonu gaśnie po kolejnym nieodebranym połączeniu. Do Piotra dzwoniłem trzy razy. Do Marcina dwa. Dopiero sąsiad usłyszał psa i zajrzał przez bramę.

Stanisław uklęknął przy mnie w kapciach. Nawet kurtki nie włożył.

— Nie ruszaj się, Władek. Już dzwonię po pogotowie.

Miałem siedemdziesiąt cztery lata, pękniętą kość biodrową i gospodarstwo pod Krakowem, które od dawna było większe od moich sił.

Kiedyś dawałem radę wszystkiemu. Krowom, ziemniakom, dachowi zerwanemu przez wichurę. Z żoną wyciągaliśmy pieniądze spod ziemi, żeby dzieci mogły się uczyć. Po jej śmierci zostałem sam w domu, gdzie nadal stały cztery dodatkowe krzesła przy stole.

Synowie pracowali w biurach w Krakowie. Piotr zarządzał zespołem, Marcin zajmował się rozliczeniami. Nie bardzo rozumiałem ich pracę, ale byłem dumny. Opowiadałem o nich w sklepie, nawet kiedy zaczęli przyjeżdżać tylko na święta.

Najmłodsza, Anka, mieszkała dwadzieścia kilometrów dalej. Pracowała w aptece, wychowywała córkę i woziła mnie do lekarzy.

— Poproś Ankę — słyszałem, kiedy trzeba było odebrać receptę albo przywieźć węgiel.

Jakby ona nie miała pracy. Jakby jej dzień był dłuższy.

Po operacji spędziłem tydzień u niej. Spałem w pokoju wnuczki, która przeniosła się na materac. Słyszałem nocami, jak Anka liczy z mężem pieniądze na rachunki.

Synowie przysłali mi wiadomości. Piotr napisał, żebym odpoczywał. Marcin dorzucił obrazek z kciukiem.

Stanisław przez ten czas karmił kury, palił w piecu i sprawdzał, czy rura w piwnicy nie zamarzła. Później przychodził codziennie. Wcześniej też pomagał, tylko ja wolałem mówić, że jeszcze wszystko robię sam.

Próbowałem mu płacić.

— Za paszę oddasz. Za siedzenie przy herbacie nie będę wystawiał rachunku.

Któregoś dnia poprosiłem chłopaków o wspólną sobotę. Chciałem ustalić, co wydzierżawić, co sprzedać i jak zabezpieczyć stodołę. Nie prosiłem, żeby rzucili pracę.

Piotr odwołał przyjazd w piątek wieczorem. Marcin zjawił się na czterdzieści minut. Stał w kuchni w płaszczu.

— Tata, tu wszystkim czuć. Nie możesz tych kur zlikwidować?

Potem spojrzał przez okno na pole przy drodze.

— Za to deweloper dobrze zapłaci. Tylko nie podpisuj niczego bez nas.

Nie zapytał o biodro. Zapytał, gdzie trzymam dokumenty działek.

Do notariusza zawiozła mnie Anka. Nie wiedziała po co, dopóki nie zaparkowaliśmy.

— Tato, tylko nie rób niczego ze złości.

— Właśnie dlatego czekałem pół roku.

Sporządziłem testament. Ance przeznaczyłem dom z ogrodem. Większość oszczędności zapisałem Stanisławowi, a u notariusza ustanowiłem dla niego zapis obejmujący dożywotnie użytkowanie gruntów po mojej śmierci. Synowie mieli dostać resztę. Notariusz wyjaśnił mi też sprawę zachowku.

Nie chciałem udawać, że mogę rozliczyć całe ojcostwo jednym podpisem.

Pokazałem im testament przy kuchennym stole. Specjalnie za życia. Nie chciałem zostawiać Ance awantury do załatwienia po pogrzebie.

Piotr najpierw przeczytał wszystko dwa razy.

— Obcemu człowiekowi? Naszą ziemię?

— Moją, synu. Jeszcze moją.

Marcin odsunął krzesło tak gwałtownie, że uderzyło o kredens.

— On cię ustawił. Chodził tutaj, pomagał i czekał.

Anka postawiła szklankę na stole.

— Czekał? To on mył tatę, kiedy ja nie mogłam przyjechać. Wy nawet nie pytaliście, czy ma kto zmienić mu opatrunek.

Piotr poczerwieniał.

— Mamy kredyty. Dzieci. Nie każdy może całymi dniami siedzieć na wsi.

— Ja też nie mogę — powiedziała. I dopiero wtedy zobaczyłem, że płacze.

Najbardziej zabolało mnie to, że do tej pory uważałem jej pomoc za coś oczywistego. Podziękowałem jej przy braciach. Niezgrabnie, za późno, ale wreszcie.

Po tamtej niedzieli zaczęły się telefony. Marcin zamówił ekipę do stodoły. Piotr przyjechał z zakupami i pierwszy raz od lat został do wieczora.

Siedzieliśmy nad starymi rachunkami za nawozy.

— Mogłeś wcześniej powiedzieć, że jest aż tak źle — mruknął.

Wyjąłem telefon. Pokazałem mu nieodebrane połączenia z dnia wypadku.

Nie odpowiedział. Obracał długopis, aż pękł mu plastikowy klips.

Nie zmieniłem testamentu. Zgodziłem się za to na wspólny obiad w następną niedzielę. Stanisława też zaprosiłem.

Marcin spytał tylko, czy naprawdę musi przyjść.

— Tak — powiedziałem. — Bo on tu bywał także wtedy, kiedy nie było nic do dostania.

Chcę wierzyć, że synowie wracają do mnie, nie do moich hektarów. Tylko jak odróżnić spóźnioną miłość od strachu przed utratą spadku?